Αν η λέξη «λιβάνι» σου φέρνει αμέσως στο μυαλό την ατμόσφαιρα μιας εκκλησίας, έχεις ήδη μια γνώριμη μυρωδιά για να ξεκινήσεις. Ίσως θυμάσαι τον καπνό, το ξύλο, μια ιδιαίτερη ζεστασιά που μένει στον χώρο. Στην αρωματοποιία, όμως, το λιβάνι έχει αρκετές ακόμη πλευρές: μπορεί να εμφανιστεί φωτεινό και πιπεράτο, να αποκτήσει μια σχεδόν λεμονάτη φρεσκάδα ή να ενωθεί με βανίλια και να γίνει ζεστό και γλυκό. Αυτή η ποικιλία είναι που κάνει την πρώτη γνωριμία μαζί του ενδιαφέρουσα.
Για να καταλάβεις τι πρόκειται να μυρίσεις, αξίζει να γνωρίζεις πρώτα την πρώτη ύλη. Το φυσικό λιβάνι, γνωστό ως frankincense ή olibanum, είναι αρωματική ρητίνη από δέντρα του γένους Boswellia. Προέρχεται από διαφορετικά είδη, με περιοχές παραγωγής στην ανατολική Αφρική και στη νότια Αραβική Χερσόνησο, μεταξύ άλλων. Το Ομάν, η Σομαλία και η Αιθιοπία συνδέονται με διαφορετικές πηγές αυτής της ρητίνης, οπότε ακόμη και η φυσική πρώτη ύλη παρουσιάζει ποικιλία.
Στις περιγραφές αρωμάτων θα συναντήσεις συχνά και τη λέξη incense. Είναι ένας ευρύτερος όρος, ο οποίος μπορεί να περιγράφει μια εντύπωση θυμιάματος με ξυλώδεις, πικάντικες ή ρητινώδεις αποχρώσεις. Γι’ αυτό, όταν βλέπεις «λιβάνι» στις νότες ενός αρώματος, αντιμετώπισέ το ως μια πρώτη ένδειξη του χαρακτήρα του. Η συγκεκριμένη λέξη από μόνη της δεν αποκαλύπτει ολόκληρη τη σύνθεση ούτε σημαίνει ότι όλα τα αρώματα που την αναφέρουν θα μυρίζουν παρόμοια.
Ένα μέρος αυτών των διαφορών ξεκινά από την επεξεργασία της ρητίνης. Οι αρωματοποιοί έχουν στη διάθεσή τους, μεταξύ άλλων, αιθέριο έλαιο που παράγεται με απόσταξη και ρητινώδη εκχυλίσματα, τα λεγόμενα resinoids. Η dsm-firmenich περιγράφει το αιθέριο έλαιο ως πιο φρέσκο, με εντονότερες αποχρώσεις εσπεριδοειδών, ενώ το αντίστοιχο resinoid ως πιο ζεστό, ρητινώδες και βαλσαμικό. Με την τελευταία λέξη εννοούμε εκείνη τη γεμάτη, απαλά γλυκιά αίσθηση που συνδέουμε με ορισμένες αρωματικές ρητίνες.
Αυτό εξηγεί γιατί η πρώτη σου δοκιμή μπορεί να σε εκπλήξει. Αν περιμένεις αποκλειστικά πυκνό καπνό, ίσως συναντήσεις πρώτα κάτι που θυμίζει πιπέρι, φλούδα εσπεριδοειδών ή στεγνή ρητίνη. Η IFF καταγράφει πιπεράτες και εσπεριδοειδείς πλευρές στο έλαιο λιβανιού, ενώ στο ρητινώδες εκχύλισμα αναφέρει και ορυκτές αποχρώσεις πάνω σε ξυλώδες, αμπερένιο υπόβαθρο. Πρόκειται για διαφορετικές όψεις μιας πρώτης ύλης που έχει μεγαλύτερο εύρος απ’ όσο υποδηλώνει η συνηθισμένη εικόνα του θυμιάματος.
Στο τελικό άρωμα, φυσικά, σημασία έχει και η παρέα του. Το λιβάνι μαζί με καθαρές, φωτεινές νότες μπορεί να δημιουργήσει μια αίσθηση διαφάνειας. Με γλυκές ρητίνες και βανίλια μπορεί να αποκτήσει περισσότερη απαλότητα και ζεστασιά. Δίπλα σε μπαχαρικά, δέρμα και καπνιστά ξύλα μπορεί να συμμετέχει σε μια πολύ πιο πυκνή σύνθεση. Για να γίνουν αυτές οι διαφορές πιο συγκεκριμένες, θα σου πρότεινα να γνωρίσεις τρεις χαρακτηριστικές ερμηνείες.
Στο Cardinal Eau de Parfum της Heeley, το λιβάνι συνδυάζεται με λάβδανο και μύρο, ενώ μια νότα καθαρού λινού δίνει στη σύνθεση την αίσθηση ελαφρότητας που περιγράφει ο ίδιος ο οίκος. Πιπέρια, βέτιβερ και πατσουλί συμπληρώνουν την εικόνα. Εδώ θα εστίαζα στη συνύπαρξη της ρητινώδους μυρωδιάς με κάτι που παραπέμπει σε φρεσκοπλυμένο ύφασμα. Είναι μια ενδιαφέρουσα κατεύθυνση για δοκιμή αν σε ελκύουν οι καθαρές μυρωδιές και θέλεις να εξερευνήσεις πώς μπορούν να συνδεθούν με το λιβάνι.
Το Encens Suave Eau de Parfum της Matière Première, δημιουργία του Aurélien Guichard, παρουσιάζει μια πιο ζεστή εκδοχή. Ο οίκος αναφέρει ως κεντρική πρώτη ύλη έλαιο λιβανιού από το Ομάν, πλαισιωμένο από λάβδανο, βενζόη, καφέ και βανίλια. Με βάση αυτόν τον συνδυασμό, θα το έβαζα στις πρώτες δοκιμές κάποιου που αγαπά ήδη τη βανίλια και τις γλυκές, ρητινώδεις συνθέσεις. Το ενδιαφέρον εδώ βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο η γλυκύτητα συναντά τον χαρακτήρα του λιβανιού.
Στο Interlude Man Eau de Parfum της Amouage, του Pierre Negrin, το περιβάλλον γίνεται πιο πικάντικο και ξυλώδες. Η επίσημη σύνθεση αναφέρει περγαμόντο, ρίγανη και μπαχάρι, με λιβάνι, αμπρέ νότες, κίστο και οποπόναξ στην καρδιά, καθώς και δέρμα, καπνιστό agarwood, πατσουλί και σανδαλόξυλο στη βάση. Αυτή η συνύπαρξη δίνει ένα χρήσιμο παράδειγμα για το πώς το λιβάνι μπορεί να ενταχθεί σε μια σύνθεση με πολλές έντονες αρωματικές πλευρές. Θα το δοκίμαζα με προσοχή στην ποσότητα, παρατηρώντας πώς ισορροπούν για μένα τα μπαχαρικά, οι ρητίνες και τα καπνιστά ξύλα.
Αυτά τα τρία παραδείγματα σε βοηθούν να επιλέξεις μια αφετηρία κοντά στο γούστο σου. Αν αγαπάς την αίσθηση καθαριότητας, ξεκίνα από τη φωτεινότερη κατεύθυνση. Αν προτιμάς τη βανίλια, αναζήτησε μια πιο γλυκιά ερμηνεία. Αν απολαμβάνεις ήδη τα πικάντικα και καπνιστά αρώματα, μπορείς να εξερευνήσεις τις πιο πυκνές συνθέσεις. Έτσι, η πρώτη δοκιμή αποκτά ένα προσωπικό σημείο αναφοράς.
Στη δοκιμή, δώσε περισσότερο χρόνο παρά περισσότερους ψεκασμούς. Θα ξεκινούσα με ένα χαρτάκι για μια πρώτη εικόνα και, αν το άρωμα μου κινούσε το ενδιαφέρον, με έναν ψεκασμό στο δέρμα, σε σημείο όπου δεν έχει εφαρμοστεί άλλο άρωμα. Θα το μύριζα ξανά ύστερα από λίγο και αργότερα μέσα στην ημέρα, αφήνοντας χώρο ανάμεσα στις παρατηρήσεις.
Πρόσεξε τι σε ελκύει και τι σε δυσκολεύει. Σου αρέσει η στεγνή, ρητινώδης πλευρά; Σε κερδίζει η γλυκύτητα που εμφανίζεται δίπλα της; Ο καπνιστός χαρακτήρας παραμένει ευχάριστος όσο περνά η ώρα; Αυτές οι παρατηρήσεις θα σου φανούν πιο χρήσιμες στην επόμενη επιλογή από μια γενική απόφαση ότι «σου αρέσει» ή «δεν σου αρέσει» το λιβάνι.
Θα σου πρότεινα επίσης να γνωρίσεις τις διαφορετικές εκδοχές σε ξεχωριστές ημέρες. Ένα δείγμα ή ένα decant σου δίνει αυτή τη δυνατότητα, ώστε να παρατηρήσεις και πώς αισθάνεσαι φορώντας το άρωμα στην καθημερινότητά σου. Μια μυρωδιά μπορεί να σου προκαλεί περιέργεια στο χαρτάκι και να χρειάζεται περισσότερη γνωριμία πάνω σου.
Η πρώτη επαφή με το λιβάνι μπορεί να ανοίξει έναν πολύ ενδιαφέροντα δρόμο στην αρωματική σου εξερεύνηση. Κράτησε τη γνώριμη ανάμνηση του θυμιάματος ως αφετηρία και άφησε τις δοκιμές να προσθέσουν τις υπόλοιπες εικόνες: φρεσκάδα, καθαρό ύφασμα, ζεστές ρητίνες, βανίλια ή καπνιστό ξύλο. Μέσα σε αυτές τις διαφορετικές ερμηνείες θα καταλάβεις ποια πλευρά του θέλεις πραγματικά να φοράς.