«Κρατάει πολύ αυτό το άρωμα;» Είναι μια από τις πρώτες ερωτήσεις που κάνουμε πριν από μια αγορά. Απόλυτα λογικό, αφού θέλουμε να απολαμβάνουμε τη μυρωδιά που επιλέξαμε για αρκετή ώρα. Όμως, πίσω από αυτή την ερώτηση μπορεί να κρύβονται διαφορετικές προσδοκίες. Κάποιος θέλει να μυρίζει το άρωμά του στον καρπό του μέχρι το βράδυ. Κάποιος άλλος θέλει να το αντιλαμβάνονται όσοι βρίσκονται γύρω του. Και κάποιος τρίτος αναζητά εκείνο το αρωματικό ίχνος που παραμένει όταν περνά από έναν χώρο.
Εδώ συναντάμε τρεις έννοιες που αξίζει να ξεχωρίσουμε: τη διάρκεια, την προβολή και το αρωματικό αποτύπωμα. Περιγράφουν διαφορετικές πλευρές της συμπεριφοράς ενός αρώματος και μας βοηθούν να εξηγήσουμε με περισσότερη ακρίβεια τι περιμένουμε από αυτό. Ένα άρωμα μπορεί να παραμένει για ώρες πάνω μας, χωρίς να γίνεται ιδιαίτερα αισθητό από απόσταση.
Η διάρκεια, ή longevity, αφορά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η μυρωδιά παραμένει ανιχνεύσιμη μετά την εφαρμογή. Συνήθως, στις συζητήσεις για αρώματα εννοούμε τη διάρκεια πάνω στο δέρμα, αν και μπορούμε να αξιολογήσουμε ξεχωριστά την παραμονή τους σε ένα ύφασμα. Το γλωσσάρι του The Society of Scent περιγράφει αντίστοιχα την αντοχή ενός αρώματος στον χρόνο μέσα από όρους όπως tenacity και substantivity. Το βασικό σημείο είναι η παραμονή της μυρωδιάς, ακόμη κι όταν έχει γίνει αρκετά απαλή.
Αυτό σημαίνει ότι, όταν κάποιος λέει «το μυρίζω ακόμη το βράδυ», χρειάζεται να καταλάβουμε πώς το μυρίζει. Το αντιλαμβάνεται φυσικά καθώς κινείται ή πρέπει να πλησιάσει τη μύτη του στο σημείο εφαρμογής; Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει διάρκεια, αλλά η παρουσία του αρώματος στην καθημερινότητα είναι διαφορετική. Επίσης, η διάρκεια δεν σημαίνει ότι η μυρωδιά διατηρείται ακριβώς όπως ήταν στον πρώτο ψεκασμό.
Η προβολή, ή projection, περιγράφει πόσο μακριά από εκείνον που φορά το άρωμα γίνεται αισθητή η μυρωδιά σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Σκέψου μια συζήτηση με έναν φίλο: αντιλαμβάνεται το άρωμά σου από τη θέση όπου κάθεται ή χρειάζεται να σε πλησιάσει πολύ; Η Commodity χρησιμοποιεί αυτή ακριβώς την ιδέα στο σύστημα Scent Space, διακρίνοντας τις δημιουργίες της ανάλογα με το πόσο διακριτικά ή αισθητά προβάλλονται γύρω από τον χρήστη.
Η προβολή μπορεί να μεταβάλλεται όσο περνά η ώρα. Ένα άρωμα ενδέχεται να ξεκινά με αισθητή παρουσία και αργότερα να περιορίζεται κοντά στην επιδερμίδα. Σε αυτό το στάδιο θα το ακούσεις συχνά να περιγράφεται ως skin scent. Η μυρωδιά εξακολουθεί να υπάρχει, όμως πλέον την απολαμβάνεις κυρίως εσύ και όποιος βρίσκεται αρκετά κοντά σου. Γι’ αυτό, η φράση «μετά από λίγο δεν το καταλάβαιναν οι γύρω μου» δεν αρκεί για να χαρακτηρίσουμε τη συνολική διάρκειά του μικρή.
Το αρωματικό αποτύπωμα, ή sillage, αφορά εδώ το ίχνος της μυρωδιάς που αφήνεις στον αέρα καθώς περνάς και απομακρύνεσαι. Φαντάσου κάποιον που περνά δίπλα σου και, για λίγο, το άρωμά του παραμένει αισθητό, παρότι εκείνος έχει προχωρήσει. Η Givaudan περιγράφει το sillage ως το αρωματικό ίχνος που αφήνει ο χρήστης ενός αρώματος. Με αυτή την έννοια χρησιμοποιούμε τον όρο «αποτύπωμα» σε αυτό το άρθρο, για να περιγράψουμε μια πραγματική παρουσία της μυρωδιάς στον χώρο.
Η προβολή και το sillage συνδέονται στενά, αφού και τα δύο αφορούν τη διάδοση του αρώματος στον αέρα. Η διάκριση είναι χρήσιμη επειδή στρέφει την προσοχή μας σε διαφορετικές στιγμές: στην παρουσία της μυρωδιάς γύρω από κάποιον και στο ίχνος που αφήνει το πέρασμά του. Δεν χρειάζεται να τα αντιμετωπίζουμε ως δύο απολύτως ανεξάρτητους μηχανισμούς.
Ας το δούμε μέσα από ένα υποθετικό παράδειγμα. Φοράς ένα άρωμα πριν φύγεις για τη δουλειά. Στην πρώτη συνάντηση, ένας συνάδελφος το αντιλαμβάνεται ενώ συζητάτε: παρατηρεί την προβολή του. Λίγο αργότερα, περνάς από έναν διάδρομο και κάποιος αισθάνεται τη μυρωδιά αφού έχεις απομακρυνθεί: αυτό είναι το αρωματικό ίχνος. Όταν επιστρέφεις σπίτι, μπορείς ακόμη να το μυρίσεις πλησιάζοντας τον καρπό σου: αυτό σου δίνει πληροφορία για τη διάρκειά του. Οι τρεις παρατηρήσεις αφορούν το ίδιο άρωμα, αλλά περιγράφουν διαφορετικές πλευρές του.
Εύλογα μπορεί να αναρωτηθείς αν η συγκέντρωση αρκεί για να προβλέψεις όλα αυτά. Η απάντηση χρειάζεται περισσότερη προσοχή από μια απλή κατάταξη Eau de Toilette, Eau de Parfum και Extrait. Ο Frédéric Malle εξηγεί ότι η διάρκεια εξαρτάται τόσο από τα αρωματικά υλικά όσο και από τις αναλογίες τους. Μια σύνθεση χαμηλότερης συγκέντρωσης μπορεί να διαρκεί περισσότερο από μια διαφορετική, πιο συμπυκνωμένη σύνθεση.
Αντίστοιχα, περισσότερη συγκέντρωση δεν συνεπάγεται αυτομάτως μεγαλύτερη προβολή. Η Commodity αναφέρει ότι ορισμένες διακριτικές εκδοχές Personal έχουν υψηλότερη συγκέντρωση από τις αντίστοιχες Expressive. Είναι ένα χρήσιμο παράδειγμα του γιατί χρειάζεται να γνωρίζουμε τη συμπεριφορά της συγκεκριμένης δημιουργίας και να μην περιοριζόμαστε στην ένδειξη της συσκευασίας.
Υπάρχει, όμως, και ένας παράγοντας που δυσκολεύει την προσωπική αξιολόγηση: η ίδια μας η όσφρηση. Με την παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη έκθεση σε μια μυρωδιά, η ένταση με την οποία την αντιλαμβανόμαστε μπορεί να μειωθεί. Έρευνα δημοσιευμένη στο Scientific Reports έδειξε ότι αυτή η εξοικείωση διαφέρει ανάμεσα στις οσμές, ακόμη και όταν η συγκέντρωση του ερεθίσματος παραμένει σταθερή. Επομένως, το ότι σταμάτησες να προσέχεις το άρωμά σου δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι εξαφανίστηκε.
Για μια πιο χρήσιμη δοκιμή, θα σου πρότεινα να παρατηρήσεις χωριστά τα τρία χαρακτηριστικά. Σημείωσε πότε μπορείς ακόμη να μυρίσεις το άρωμα κοντά στο δέρμα. Σε διαφορετικές στιγμές της ημέρας, ζήτησε από έναν άνθρωπο που εμπιστεύεσαι να σου πει αν το αντιλαμβάνεται στη συνηθισμένη απόσταση μιας συζήτησης ή όταν περνάς δίπλα του. Κράτησε επίσης μια απλή σημείωση για την ποσότητα και το σημείο εφαρμογής. Έτσι, αποκτάς μια πιο συγκεκριμένη εικόνα από το γενικό «ήταν δυνατό» ή «δεν κράτησε».
Την ίδια προσοχή αξίζει να δίνεις στις κριτικές. Μια αναφορά σε συγκεκριμένες ώρες διάρκειας είναι περισσότερο χρήσιμη όταν εξηγεί αν αφορά δέρμα ή ρούχα και αν η μυρωδιά παρέμενε αισθητή από κοντά ή από απόσταση. Οι προσωπικές εμπειρίες μπορούν να σε προσανατολίσουν, χωρίς να αποτελούν εγγύηση ότι θα παρατηρήσεις ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα.
Προσωπικά, θεωρώ σημαντικό να συνδέεις την απόδοση με τον τρόπο που θέλεις να φοράς ένα άρωμα. Για μια ημέρα δίπλα σε συναδέλφους μπορεί να αναζητάς διάρκεια με περιορισμένη προβολή. Σε μια έξοδο ίσως προτιμάς πιο αισθητή παρουσία. Η κατάλληλη ισορροπία εξαρτάται από την περίσταση, το γούστο σου και το πόσο άνετα αισθάνεσαι εσύ και οι άνθρωποι γύρω σου.
Ένα δείγμα ή ένα decant σου επιτρέπει να γνωρίσεις αυτές τις διαφορές μέσα στην καθημερινότητά σου. Δώσε χρόνο στη μυρωδιά και παρατήρησε την παρουσία της σε διαφορετικές στιγμές. Όσο καλύτερα καταλαβαίνεις τη διάρκεια, την προβολή και το αρωματικό ίχνος, τόσο πιο εύκολα μπορείς να επιλέξεις ένα άρωμα που σου αρέσει και συμπεριφέρεται με τον τρόπο που θέλεις να το απολαμβάνεις.